top of page

Druk 3D. Wszystko, czego potrzebujesz

Ta strona to główny przewodnik TinkerVault po druku 3D. Znajdziesz tu szczegółowe materiały o wyborze drukarki, filamentach, przechowywaniu tworzywa, akcesoriach, konserwacji, modelach do druku i przydatnych ustawieniach. Jeśli dopiero zaczynasz, najpierw zajrzyj na stronę «Druk 3D. Szybki start».

Spis treści

O druku 3D

​​

Druk 3D bez wątpienia świetnie uzupełnia hobby DIY. Dzięki drukarce możesz zrobić znacznie więcej, a druk 3D doskonale łączy się z elektroniką DIY, urządzaniem domu i drobnymi naprawami.

​

Druk 3D świetnie sprawdza się przy takich zadaniach:

  • naprawa przedmiotów codziennego użytku;

  • tworzenie obudów do elektroniki;

  • drukowanie uchwytów, mocowań i organizerów;

  • części do projektów DIY;

  • ulepszenia stanowiska pracy;

  • prototypowanie;

  • hobby i nauka CAD.

 

​Zanim kupiłem drukarkę 3D, przez kilka miesięcy zgłębiałem ten temat, aby dobrze przygotować się do decyzji. Sprawdzałem, która drukarka jest najbardziej niezawodna i łatwa w obsłudze, która jest najcichsza (to dla mnie bardzo ważne, ponieważ drukarka stoi w pokoju mieszkalnym), które filamenty mają dobrą jakość i nie kosztują zbyt wiele oraz jakich akcesoriów będę potrzebował (na przykład dry boxa, który przyda się do niemal wszystkich rodzajów tworzywa poza PLA, aby uzyskać najlepszą jakość druku). Po rozważeniu wszystkich zalet i wad wybrałem Bambu Lab A1 z systemem AMS Lite do druku wielokolorowego. Warto wspomnieć, że choć Bambu Lab A1 jest najcichszą drukarką, zbudowałem dla niej dźwiękoszczelną szafkę z łatwo dostępnych mebli IKEA, dzięki czemu stała się naprawdę bezgłośna.

⇧ do spisu treści ⇧

Drukarki 3D

​​

Czasy, gdy druk 3D był skomplikowany i wymagał specjalistycznej wiedzy do obsługi drukarek, już minęły. Druk 3D nigdy nie był tak powszechnie dostępny jak dziś. Bez większego wysiłku możesz uzyskać zadowalające rezultaty, choć osiągnięcie najwyższej jakości i druk z tworzyw innych niż PLA wymagają poświęcenia czasu na poznanie tej dziedziny.

 

​Na rynku działa wielu producentów drukarek 3D, ale po przejrzeniu licznych recenzji omawiających ich zalety i wady chciałbym wyróżnić dwóch producentów bardzo dobrych drukarek, przyjaznych początkującym, ponieważ działają "od razu po wyjęciu z pudełka" i mają wygodne, rozwinięte oprogramowanie:

  • Prusa - czeski producent drukarek 3D, znany z wyjątkowej jakości i trwałości, uważany za złoty standard wysokiej jakości domowego druku 3D. Jakość ma jednak swoją cenę - drukarki Prusa nie są tanie. Drukarki Prusa mają otwartą architekturę i nie wymagają połączenia z internetem, jeśli ma to dla Ciebie znaczenie. Można je łatwo ulepszać i modyfikować (Prusa sprzedaje też części do modernizacji starszych wersji swoich drukarek, dzięki czemu możesz utrzymywać drukarkę w aktualnym stanie przez wiele lat). Drukarki Prusa słusznie nazywane są najlepszymi drukarkami 3D dla majsterkowiczów również dlatego, że firma sprzedaje zestaw drukarki do samodzielnego złożenia według szczegółowej instrukcji. Kupując taki zestaw, nie tylko trochę zaoszczędzisz (około 25 %), lecz także poznasz swoją drukarkę w najdrobniejszych szczegółach.

  • Bambu Lab - wiodący producent drukarek 3D. Jego drukarki są bardzo łatwe do opanowania, a obsługa klienta jest dobra. Drukarki Bambu Lab uchodzą za najlepsze dla osób, które dopiero zaczynają przygodę z drukiem 3D. Firma ma bardzo dobrą gamę produktów, aplikacje komputerowe i mobilne oraz samouczki wideo. Są to bardzo niezawodne drukarki i nie zauważyłem poważnych skarg na nie w społeczności miłośników druku 3D, także wśród osób drukujących codziennie 1-1.5 kg filamentu na tych niezwykle szybkich drukarkach. Jeśli nie masz pewności, czy warto inwestować w druk 3D, zwróć uwagę na podstawowe, przystępne cenowo modele Bambu Lab:

    • A1 mini - cicha, mała (pole robocze 180×180mm) i bardzo przystępna cenowo (190 euro); najlepszy sposób, by zacząć przygodę z drukiem 3D. Druk wielokolorowy jest również dostępny z systemem AMS Lite (4 kolory).

    • A1 - również bardzo cicha i przystępna cenowo drukarka (260 euro), ale ze standardowym, wygodniejszym polem roboczym 256×256mm. Jest tak samo szybka jak drukarki serii P/X, lecz z powodu otwartej konstrukcji nie może drukować z niektórych tworzyw technicznych, które wymagają zamkniętej komory i bardzo gorącego stołu (>100 °C), na przykład ABS, ASA, PC itd. Jest zgodna z systemem druku wielokolorowego AMS Lite.

⇧ do spisu treści ⇧

Filament (tworzywo)

​

Istnieje wiele rodzajów filamentu o różnych właściwościach fizycznych. Niektóre wymagają szczególnych warunków druku: zamkniętej komory o stabilnej temperaturze, wysokiej temperatury dyszy lub stołu. Niektóre tworzywa mogą być bezpieczne w użytkowaniu, ale wydzielać toksyczne opary podczas druku (ABS). Zdecydowanej większości użytkowników wystarczy opanować 3 rodzaje tworzyw bezpiecznych do drukowania w domu: PLA, PETG i TPU:

  • PLA - drukuje się z niego bardzo łatwo, wybacza błędy i jest dostępny w ogromnej liczbie kolorów. Od niego warto zacząć

  • PETG - jest nieco bardziej wymagający przy skomplikowanej geometrii i może powodować odkształcanie długich elementów, ale ma istotną przewagę nad PLA: jest odporny na promieniowanie UV, lepiej znosi ciepło (nie straci kształtu na słońcu) i jest nieco bardziej elastyczny. Nadaje się na przedmioty używane na zewnątrz.

  • TPU - to elastyczne tworzywo o bardzo dużej odporności na zużycie. TPU występuje w różnych stopniach elastyczności, podanych w opisie (skala twardości Shore'a)

​

Filamenty producentów drukarek 3D z reguły mają stabilną jakość i Cię nie zawiodą, ale zwykle kosztują 1.5-2 razy więcej niż filamenty innych producentów.

Jeśli jednak zamierzasz drukować dużo, w różnych kolorach i z różnych rodzajów tworzywa (są ich dziesiątki, o różnych cechach, takich jak odporność na promieniowanie UV, elastyczność, odporność na zużycie, kruchość, przezroczystość, jedwabisty połysk czy dodatek włókna węglowego), hobby będzie kosztowne. Warto więc zwrócić uwagę na innych producentów filamentów (głównie chińskich).

 

Oprócz filamentu "firmowego" Bambu Lab często używam też produktów JAYO i Sunlu, a w mniejszym stopniu GEEETECH. Poniżej znajdziesz linki do sklepów, w których można je kupić.

​​​

Strony o filamentach i doborze ustawień druku:

⇧ do spisu treści ⇧

Problemy z jakością druku 3D i kalibracja

​​

Jeśli jakość wydruków 3D Cię nie zadowala albo chcesz poprawić wydajność, warto skalibrować drukarkę 3D pod używany filament. Kalibrację wykonuje się dla konkretnego rodzaju filamentu danej marki (w niektórych przypadkach nawet konkretnego koloru). Slicery mają testy kalibracyjne; w Bambu Studio najpopularniejsze i najbardziej przydatne to Flow dynamics i Flow rate.

​​

Poniżej znajdziesz dodatkowe informacje o poprawie jakości druku:

⇧ do spisu treści ⇧

Dry boxy (suche pojemniki)

 

Jeśli drukujesz tylko z PLA, suszarka nie jest konieczna od pierwszego dnia. Jeśli drukujesz z PETG, TPU lub nylonu albo długo przechowujesz otwarte szpule, kontrolowanie wilgotności staje się bardzo ważne.

​

Prawie wszystkie tworzywa (PLA w mniejszym stopniu) trzeba suszyć przed użyciem lub nawet drukować bezpośrednio z dry boxa, ponieważ bardzo łatwo pochłaniają wilgoć z powietrza, co zwiększa ryzyko wad wydruku aż do niedopuszczalnego poziomu. Wilgotny filament jest bardzo częstą przyczyną słabej jakości druku 3D, nawet przy dobrej drukarce.

​

Wilgotność w pomieszczeniu, w którym przechowujesz filament, nie powinna przekraczać 30% (dla PLA może być wyższa). Jeśli wilgotność jest problemem w Twoim pomieszczeniu, rozważ szczelny, suchy pojemnik albo stale przechowuj szpule w szczelnych workach i otwieraj je tylko na czas drukowania.

Niektóre materiały mogą wymagać wilgotności nawet na poziomie 10-20%.

Dry boxy mogą być pasywne (szczelny pojemnik z pochłaniaczem wilgoci, czyli żelem krzemionkowym) lub aktywne, z komorą grzewczą, a czasem również miejscem na żel krzemionkowy.

Niektórzy używają suszarek do żywności jako aktywnych suszarek do filamentu, ale lepiej i bezpieczniej dla tworzywa jest korzystać ze specjalistycznych urządzeń.

​

Organizację przechowywania filamentu w suchych warunkach można podzielić na 3 warianty:

  • Wariant minimalny

    • worki próżniowe;

    • żel krzemionkowy;

    • higrometr.

  • Wariant optymalny (uzupełnienie wariantu minimalnego)

    • aktywna suszarka na 1-2 szpule;

    • szczelny pojemnik (pasywny dry box);

    • rurka PTFE prowadząca z pojemnika do drukarki.

  • Wariant zaawansowany (uzupełnienie wariantu optymalnego)

    • Sunlu S4 lub podobne urządzenie;

    • kilka dry boxów do stałego przechowywania, żeby nie przekładać filamentu z pojemnika do worków próżniowych.

​​​

Worki próżniowe.

Aby utrzymać otwarte szpule filamentu w idealnym stanie niezależnie od tego, czy masz suche pojemniki, zdecydowanie polecam kupić:

Ta pompka i worki próżniowe doskonale uzupełniają aktywne suszenie, ponieważ pozwalają od razu zapakować wysuszony filament do szczelnego worka, aby ponownie nie wchłonął wilgoci. Możesz też wydrukować podstawkę pod pompkę, aby pakowanie próżniowe było szybkie i łatwe. 

​

Pasywne dry boxy.

Najważniejsze cechy pasywnych dry boxów to dobra szczelność i wymiary idealnie dopasowane do szpul filamentu. Te warunki świetnie spełniają pojemniki na żywność.

Najpopularniejsze i przystępne cenowo przykłady pojemników, których można używać jako dry boxów: 

Aby wnętrze szczelnego pojemnika pozostawało suche, umieść w nim pochłaniacz wilgoci - żel krzemionkowy (Amazon.de) (Amazon.com).

Aby drukować bezpośrednio z takiego pojemnika, trzeba go "ulepszyć", drukując rolki umożliwiające obracanie szpuli i montując złączki.

​

Aktywne suszarki

Poniżej znajdziesz 2 przykłady aktywnych suszarek do filamentu:

Możesz także zwrócić uwagę na wersję DIY suszarki zbudowanej na bazie pojemnika IKEA i Arduino.​​​​​​​​

⇧ do spisu treści ⇧

Konserwacja drukarki 3D

​​

Jeśli chcesz przedłużyć żywotność drukarki 3D i uzyskiwać idealne wydruki, regularnie ją konserwuj: smaruj, usuwaj drobne kawałki tworzywa powstające podczas pracy i myj powierzchnię stołu (matę) wodą z mydłem.

​

Drukarki Bambu Lab okresowo przypominają o konieczności smarowania osi. Jeśli zobaczysz powiadomienie (niezależnie od tego, której osi dotyczy), nasmaruj od razu wszystkie osie. Nie zajmie to wiele czasu, a drukarka odwdzięczy się długą pracą.

Niektórzy nie polegają na powiadomieniach i przy intensywnym, codziennym drukowaniu smarują osie Y i X co 2 tygodnie, a oś Z co miesiąc.

​

Tubki smaru i zwłaszcza oleju zużywają się bardzo szybko, więc mała tubka dołączona do drukarki wkrótce się skończy. Zadbaj o zapas. Poniżej znajdziesz smar i akcesoria pomocne przy konserwacji:

⇧ do spisu treści ⇧

Akcesoria do druku 3D i drukarki

​​

Akcesoria, których regularnie używam:

​

Podstawowe narzędzia

  • szczypce boczne (przydadzą się też pilniki, śrubokręty, Dremel i papier ścierny. Polecam przegląd narzędzi DIY, których używam)

  • ​Ostrze do zdejmowania wydruków ze stołu (AliExpress) - niezwykle wygodne do usuwania przyklejonych do stołu fragmentów wydruku, w tym brimu i pasków kalibracyjnych. Ostrze jest bardzo cienkie, przesuwa się po powierzchni i jej nie uszkadza.

  • Klej poprawiający przyczepność (poprawia przyczepność w niektórych trudnych przypadkach, gdy inne metody zawodzą. Może się również przydać podczas drukowania z TPU do ochrony powierzchni stołu, ponieważ TPU ma bardzo wysoką przyczepność i przy zdejmowaniu wydruku może uszkodzić matę)

  • ściereczki;

  • smar;

 

Do przechowywania i podawania filamentu

  • Rurka PTFE (w druku 3D najczęściej używa się rurek PTFE o średnicy zewnętrznej 4mm i wewnętrznej 2.5mm (OD4, ID2.5) albo średnicy wewnętrznej 3mm. PTFE to specjalny, bardzo śliski materiał, który znacznie zmniejsza tarcie, ułatwia przesuwanie filamentu i przedłuża żywotność rurki.)

  • złączki (wersja PC4-M10 - gwint M10, a PC4-M6 - gwint M6)

  • dry boxy;

  • worki próżniowe.

​

Do projektów DIY i montażu modeli

​

Do poprawy jakości druku (maty do druku):

  • Bambu Lab A1 Mini (AliExpress), (Amazon) 

  • Bambu Lab A1/P1P/P1S/X1C (AliExpress),​ (Amazon)

  • CryoGrip-Frostbite (AliExpress), (Amazon), (Official website) - nowa generacja mat, na których drukuję z PETG i PLA przy temperaturze 25 °C, czyli bez żadnego podgrzewania! Wszystko trzyma się świetnie i nie odkleja się. Myję matę 1 raz w tygodniu wyłącznie wodą z płynem do naczyń. Zużycie energii spadło prawie 3 razy (z 115Wh do 42Wh). Po 9 miesiącach bardzo intensywnego używania tylko jednej strony maty (codziennie 8-12 godzin druku) pojawiło się kilka uszkodzeń powierzchni (około 5 miejsc o wielkości 1-2mm) i spadła przyczepność. Aby to skompensować, musiałem podnieść temperaturę do 40-45 °C dla PETG, co nadal jest mniej niż przy użyciu teksturowanej maty PEI.​​

⇧ do spisu treści ⇧

Strony internetowe z modelami do druku 3D

 

Strony z bezpłatnymi (w większości) oraz płatnymi modelami 3D:

​

Strony z modelami 3D, z których nie wszystkie powstały z myślą o druku 3D

  • 3D Model Database - wyszukiwarka modeli 3D. Nie każdy model da się przygotować do druku.

  • GrabCAD - baza modeli 3D popularnej aplikacji CAD; modele można wydrukować.

  • Traceparts - inżynierskie modele 3D elementów mechanicznych, które można wykorzystać we własnych projektach

​​

Zainspiruj się świetnymi modelami biorącymi udział w konkursach. Zwróć szczególną uwagę na zwycięzców.

​​

Aplikacje CAD

Kiedyś zechcesz stworzyć własny model, bo nie znajdziesz niczego odpowiedniego do swoich potrzeb, będziesz potrzebować czegoś wyjątkowego albo zechcesz naprawić zepsuty przedmiot w domu. Niektóre proste rzeczy da się zrobić w slicerze, ale jego możliwości projektowania modeli są bardzo ograniczone. Do tego służy specjalistyczne oprogramowanie CAD. Na rynku jest wiele aplikacji CAD, w tym wersje bezpłatne do użytku osobistego.

 

Najpopularniejsze z nich to:

  • TinkerCAD - najłatwiejszy punkt startowy. Dobrze nadaje się dla początkujących

  • Shapr3D - działa w przeglądarce, ma aplikację na iPada z rysikiem i jest łatwa do opanowania dla początkujących.

  • Onshape - wygodna praca w przeglądarce, dobra do modeli parametrycznych.

  • Autodesk Fusion 360 - zaawansowane narzędzie odpowiednie do profesjonalnego modelowania.

⇧ do spisu treści ⇧

Modele 3D do ulepszenia drukarki

​​​

Ulepszenia Bambu Lab A1/A1 Mini:

​​​

Szafka na drukarkę Bambu Lab A1 z mebli IKEA
 
​Ulepszenia AMS Lite

​

​​Próbki filamentu (swatche)

  • Swatches - świetny projekt próbek z obszarem do oceny przezroczystości

 
​Ulepszenia IKEA

 

​​Inne przydatne modele

⇧ do spisu treści ⇧

Modele 3D do projektów DIY i elektroniki

​​​​

Ulepszenia do domu i akcesoria:

 

Ulepszenia Dremel

​

Baterie i akumulatory:

​

Inne przydatne modele

  • Sanding stick / Alternative design - wygodne akcesorium do polerowania

  • Screw Gauge by Bambu Lab - jeśli masz wiele różnych śrub, to niezastąpione narzędzie do szybkiego ustalania ich długości i średnicy

  • Collection of measurement tools - świetna kolekcja narzędzi pomiarowych

  • Generator łożysk - łożyska można łatwo i szybko wydrukować, wygenerować w dowolnym rozmiarze i uzyskać plik STL. Nadają się do konstrukcji bez obciążeń; używam ich w tulejach do szpul filamentu w formacie 608zz (6×8×22mm).​​​

⇧ do spisu treści ⇧

Ustawienia slicera, porady dotyczące jakości druku i dodatkowe informacje

  • Instrukcja budowy dźwiękoszczelnej szafki na drukarkę 3D z łatwo dostępnych mebli IKEA

  • Ile miejsca potrzebujesz na drukarkę Bambu Lab A1.

  • Jak zmniejszyć ilość odpadów podczas druku wielokolorowego: Video1, Video2

  • Funkcja adaptacyjnej wysokości warstwy może być bardzo przydatna do poprawy jakości druku, ale czasem trzeba ograniczyć minimalną lub maksymalną wysokość warstwy, na przykład nie mniej niż 0.16mm. Możesz to zrobić, ustawiając minimalną i maksymalną wysokość w: Printer Settings → Extruder → Layer height limits.

  • Wpływ ustawień slicera na wytrzymałość modelu (linki do szczegółowych testów wideo):

    • Wysokość warstwy - najlepiej trzymać się połowy średnicy dyszy lub mniej (dla 0.4mm - wysokość warstwy <=0.2mm)​

    • Liczba ścianek oraz rodzaj i procent wypełnienia - optymalnie 3walls+20% infill. Jeśli 20% wypełnienia Ci nie wystarcza, zwiększenie liczby ścianek poprawia sztywność bardziej niż zwiększenie wypełnienia. 3D honeycomb jest najtrwalsze, Gyroid zajmuje drugie miejsce pod względem sztywności i jest bardziej oszczędny pod względem zużycia tworzywa.

    • Szerokość ścieżki - szerokość do 140% średnicy dyszy praktycznie nie wpływa na jakość, ale poprawia łączenie warstw, a tym samym wytrzymałość przy tej samej grubości ścianek (należy zmniejszyć ich liczbę).

  • Philips Fixables - wspólny projekt Prusa i Philipsa, w ramach którego powstają bezpłatne modele 3D części zamiennych do urządzeń Philipsa, na przykład trymerów i golarek.

  • Klejenie części drukowanych w 3D - świetny artykuł omawiający różne rodzaje klejów i szczegóły ich stosowania. Przyda się nie tylko w druku 3D.

  • Projektowanie elastycznych (ruchomych) połączeń do druku 3D.​

  • Świetny artykuł o metodach ograniczania odkształcania się wydruków, które pojawia się także przy drukowaniu dużych elementów z PLA.

⇧ do spisu treści ⇧

Wesprzyj Tinker Vault.
Niektóre linki są linkami afiliacyjnymi (Amazon.com, Amazon.de, AliExpress). Każdy produkt kupuję i testuję osobiście. Twoje wsparcie pomaga rozwijać ten projekt bez dodatkowych kosztów dla Ciebie. Dziękuję!

bottom of page