Lutownica, opalarka, zgrzewanie punktowe
Lutownica
Dla miłośników elektroniki lutownica jest równie ważnym narzędziem jak multimetr, ale jest też bardzo przydatna w domu.
W domu lutownica przydaje się, aby:
-
połączyć dwa przewody, żeby zwiększyć ich długość (na przykład gdy przewód przedłużacza lub rozgałęźnika jest za krótki, a kupowanie nowego rozgałęźnika lub przewodu tylko dlatego, że potrzebujesz dodatkowego jednego metra, może być nierozsądne). O skręcaniu takich przewodów nie ma mowy: płynie przez nie duży prąd.
-
przylutować przewód do styku bez śruby zaciskowej. Oczywiście można tymczasowo skręcić przewód i uzyskać kontakt, ale z czasem połączenie się utleni i poluzuje. W efekcie prąd będzie przepływał przez mniejszą powierzchnię styku, powodując przegrzanie, co może mieć niebezpieczne skutki.
-
coś odlutować (przewód, element). Ponieważ lutowanie daje bardzo niezawodne połączenie, połączone w ten sposób elementy zwykle można rozdzielić tylko przez podgrzanie (pomijając fizyczne usunięcie lutowanego połączenia).
Chcę zwrócić uwagę na wyjątkowo dobrą i wygodną lutownicę, której używam od kilku lat TS100/TS101 (mam obie). Korzystanie z niej to czysta przyjemność, to mercedes wśród lutownic. Jest niezwykle kompaktowa i mocna (szybkość nagrzewania zależy od zasilacza, wybierz zasilacz 24V: szybciej się nagrzewa, albo podłącz ją do mocnej ładowarki USB-C >140W z protokołem PD 3.1 (28V3.2A), aby zwiększyć moc do 90W. Lutownica ma regulację temperatury i czujnik ruchu, który pozwala oszczędzać energię podczas bezczynności i wyłączać lutownicę po określonym czasie.
W tym filmie można zobaczyć, jak wgrać nowe oprogramowanie układowe do lutownicy TS100.
Instrukcja wgrywania oprogramowania układowego + aktualny kod oprogramowania układowego IronOS
Tutaj znajduje się oficjalne oprogramowanie układowe TS100/TS101 od producenta.
Akcesoria do TS100/TS101:
-
Kupiłem i używam wygodnej podstawki w kształcie litery M, zaprojektowanej specjalnie do TS100.
-
Jeszcze jedno przydatne akcesorium do TS100: USB Type C to DC 20V 3A PD Emulator Trigger silicone cable 1.5m ten elastyczny i odporny na wysoką temperaturę kabel USBC-DC5525 został stworzony specjalnie do TS100. Podłącza się go do zasilacza USB-C, żąda on 20V i podaje to napięcie na lutownicę wyposażoną w zwykłe złącze DC 5525. Pozwala to zaoszczędzić miejsce na biurku i pozbyć się zbędnych zasilaczy.
-
Etui na lutownicę i akcesoria (ładowarka, kabel, spoiwo lutownicze itd.)
Ostatni zakup - Miniware TS21. To precyzyjna lutownica do drobnych prac ze skróconym grotem C210/T210. Lutownica ma moc do 100W przy zasilaniu PD 20V5A (port USB-C), obsługuje też zasilanie PD 9V, co może się przydać przy korzystaniu z power banku jako źródła zasilania. Niezwykle szybkie nagrzewanie - 3 sekundy przy użyciu źródła zasilania o mocy 60-100W. Najnowsze oprogramowanie układowe lutownicy można pobrać z oficjalnej strony.
Opalarka
Są też kompaktowe lutownice akumulatorowe zasilane napięciem 5V (USB) oraz wersje ogrzewane propanem-butanem (gazem do zapalniczek). Wersję gazową kupiłem do pracy jako opalarka: dołączona do zestawu końcówka nadaje się do podgrzewania rurek termokurczliwych. Po zakupie elektrycznej opalarki wersji gazowej używam tylko w terenie. Takie narzędzie napełnia się gazem do zapalniczek.
Zgrzewanie punktowe
W projektach związanych ze składaniem pakietów Li-ion z ogniw 18650 potrzebowałem zgrzewarki punktowej, ponieważ lutowanie ogniw jest niewygodne i potencjalnie niebezpieczne: można je przegrzać. Urządzenie przypadło mi do gustu: składanie pakietu jest z nim około 5 razy szybsze niż przy lutowaniu, a efekt jest schludniejszy.
Spoiwo lutownicze i jego usuwanie
Spoiwo lutownicze i topnik
Aby zacząć lutować, potrzebujesz spoiwa lutowniczego.
Chińskie spoiwo lutownicze jest bardzo dobre, zawiera już topnik.
Spoiwo lutownicze jest dostępne w postaci drutu o różnej grubości, zwykle od 0.4mm do 2mm. Wybieram 0.8mm, bo łatwo dozować ilość spoiwa.
Możesz potrzebować też osobnego topnika, na przykład do przygotowania miejsca lutowania i uzyskania dobrego połączenia, ponieważ topnik usuwa tlenki z metali i poprawia przyczepność spoiwa.
Topniki występują głównie w postaci stałej, płynnej na bazie kwasów, wymagającej ostrożnego obchodzenia się i usunięcia po lutowaniu, a także w postaci kalafonii rozpuszczonej w alkoholu. Polecam ten ostatni wariant, ponieważ nie wymaga czyszczenia po użyciu i jest bezpieczny dla elementów płytki.
Jak usunąć spoiwo lutownicze?
-
Spoiwo lutownicze najłatwiej usuwać odsysaczem: mechanicznym lub elektrycznym z pompą.
-
Inna metoda to użycie miedzianej plecionki do rozlutowywania, która działa jak gąbka, wchłaniając spoiwo. Przykłada się ją do lutowanego miejsca i ogrzewa wraz z nim lutownicą, po czym plecionka wchłania cynę.
Czyszczenie grotu lutownicy
Podczas lutowania grot lutownicy pokrywa się nagarem, mogą też gromadzić się na nim resztki spoiwa, które warto usunąć przed kolejnym lutowaniem. Po zakończeniu pracy trzeba również uporządkować narzędzia i przyrządy. Służą do tego akcesoria do czyszczenia grotu.
Najpopularniejsze sposoby to użycie czyścika z metalowych wiórów lub gąbki.
Czyścik z metalowych wiórów powinien znajdować się w specjalnym pojemniku, aby był unieruchomiony i nie toczył się po stole podczas czyszczenia grotu. Może go zastąpić zwykły kuchenny druciak do usuwania przypaleń.
Gąbka jest moim zdaniem wygodniejszym i bardziej eleganckim rozwiązaniem. Gąbki są sprzedawane jako suche, cienkie płytki, które przed użyciem zwilża się wodą, dzięki czemu pęcznieją. Lekko wilgotna gąbka dobrze czyści grot. Takie gąbki są niedrogie i nadają się do wielokrotnego użytku.
"Trzecia ręka"
Tak nazywa się pomocnicze akcesorium, które za pomocą zacisków krokodylkowych może przytrzymywać przewody, płytkę i inne akcesoria podczas lutowania. Może się też przydać do innych prac, ale szczególnie użyteczne jest oczywiście dla osób zajmujących się lutowaniem.
Na przykład można nim wygodnie zamocować dwa przewody równolegle, uwalniając ręce do trzymania lutownicy i podawania drutu lutowniczego do miejsca lutowania.
Można też wygodnie zamocować płytkę z rozmieszczonymi elementami przed lutowaniem, a także wylutowywać elementy z płytki.
Lupa również przydaje się, gdy trzeba dokładnie obejrzeć jakość lutowania lub napisy na elementach elektronicznych.
Jeśli od czasu do czasu lutujesz, przyjrzyj się temu akcesorium, jest bardzo wygodne.
Takie akcesorium występuje w wielu wersjach. Dla pełnego obrazu pokazałem zarówno stosunkowo prosty wariant, jak i bardziej zaawansowany, z lupą, osobnym oświetleniem oraz wentylatorem wyciągowym, który odprowadza opary topnika z dala od twarzy, ponieważ ich wdychanie nie jest zbyt zdrowe. Sam używam uniwersalnego wariantu z elastycznymi przegubami, lupą z wbudowanym oświetleniem i wentylatorem.
Organizacja stanowiska pracy i dodatkowe akcesoria
Podczas pracy z lutownicą stopione spoiwo często kapie na stół, dlatego trzeba chronić jego powierzchnię. Można położyć na stole arkusz sklejki lub, co znacznie wygodniejsze, specjalną matę, której nie szkodzą dotknięcia gorącej lutownicy ani krople spoiwa: nie przywierają do powierzchni i nie zostawiają śladów. Duże wersje takich mat mają pola magnetyczne z obrzeżami, przydatne podczas rozbierania różnych urządzeń, na przykład komputera, i przechowywania wykręconych śrubek. Mata to uniwersalna i bardzo wygodna rzecz, łatwo zwinąć ją w rulon i schować. Z taką matą można spokojnie lutować nawet w kuchni, bez obawy o uszkodzenie mebli.
Chcę też zwrócić uwagę na podstawki pod lutownicę z zagłębieniem na gąbkę do czyszczenia grotu. To wygodna i potrzebna rzecz, ponieważ grot lutownicy nagrzewa się bardzo mocno, a sama lutownica może łatwo przechylić się grotem w dół i przypalić powierzchnię roboczą. Aby temu zapobiec, używa się podstawki. Niektóre wersje "trzeciej ręki" mają w zestawie również uchwyt na lutownicę i gąbkę.
Jeszcze jedno bardzo ważne akcesorium to rurki termokurczliwe. Są bardzo wygodne do izolowania przewodów i styków. Są znacznie lepsze i wygodniejsze od taśmy izolacyjnej, ponieważ się nie rozwijają, a taka izolacja wygląda profesjonalnie i schludnie.
Rurki mają różne średnice, a ich współczynnik skurczu pod wpływem temperatury wynosi zwykle 2:1. Pamiętaj, że rurka kurczy się również na długość, o około 15-20%.
Aby rurka zacisnęła się na izolowanej powierzchni, trzeba ją podgrzać. Nie polecam podgrzewania zapałkami lub zapalniczką, bo jest to niewygodne: zapałki szybko się wypalają i parzą palce, a zapalniczka się nagrzewa. Przede wszystkim jednak okopcają powierzchnię rurki, przez co gotowy wyrób wygląda nieestetycznie. Najlepszym rozwiązaniem jest opalarka, będąca częścią stacji lutowniczej lub osobnym urządzeniem. Do tych sporadycznych zastosowań kupiłem palnik gazowy, o którym wspomniałem wyżej, w części o lutownicach.
Aby szafka lub szuflada z narzędziami się nie zagracała, polecam kupić rurki od razu w plastikowym etui.
